Kinh tế học là gì?
Một ổ bánh mì giá mười lăm nghìn đồng: ai quyết định con số ấy?
Kinh tế học là gì?
Một ổ bánh mì giá mười lăm nghìn đồng: ai quyết định con số ấy?
- Câu chuyệncâu chuyện, chọn nhánh
- Khám phámô phỏng
- Khái niệmvideo giải thích, công thức tự tính
- Thử sứcphân loại, lật thẻ
- Kiểm trađố vui
- Ôn nhanhthẻ ôn
Ba giờ sáng ở phố Ngã Ba
Ba giờ sáng, phố Ngã Ba còn tối, chỉ có một ô cửa sáng đèn. Lan kéo cánh cửa sắt lên, mùi men và bột sực vào mũi như mọi ngày. Tiệm «Bánh mì Ngã Ba» là của mẹ cô để lại.
Lan bật cười, vừa chia bột vừa đếm. Nướng bao nhiêu ổ? Bán giá nào? Mua bột của ai? Chẳng ai bắt cô, mà ngày nào cô cũng phải chọn. Chợt cô nhận ra mình làm kinh tế mỗi sáng mà chưa từng gọi nó bằng tên.
Chọn nhánhBạn là Lan: nướng bao nhiêu ổ?
Mô phỏngNướng bao nhiêu thì lời nhất?
Đây là cái bếp thử nghiệm của Lan. Kéo số ổ nướng và giá bán, đổi kịch bản khách đông hoặc vắng, rồi chốt mẻ. Mục tiêu: tìm mức lời nhất ở hai kịch bản khác nhau.
Mô phỏngBản đồ phố Ngã Ba: ai trao đổi gì với ai?
Cả thị trấn là một mạng lưới trao đổi. Chạm vào từng nơi để xem vai trò, đổi «thấu kính» vi mô và vĩ mô, rồi bấm «Phát dòng chảy».
VideoTừ ổ bánh đến công thức
Khoảng 63 giây: đặt tên cho những con số vừa thấy trong bếp thử nghiệm, bằng ba công thức.
Công thứcCông thức sống: lợi nhuận của một mẻ bánh
Đây là cùng ba công thức trong video, nhưng giờ chính bạn kéo số. Thử đặt số ổ nướng lớn hơn số khách muốn, rồi nhỏ hơn.
Môn học về những lựa chọn
Kinh tế học là môn nghiên cứu cách hàng hóa và dịch vụ được sản xuất và đưa đến người dùng, và vì sao cá nhân, doanh nghiệp, chính phủ lại đưa ra những quyết định chi tiêu như họ đã làm. Nói gọn: đó là môn học về lựa chọn.
Điểm xuất phát là khan hiếm, tức là «không có đủ cho tất cả». Nếu ai cũng luôn có thứ mình muốn thì chẳng cần nhà kinh tế nào. Từ đó có thị trường, và «nền kinh tế» là tổng mọi cuộc trao đổi giữa người mua và người làm ra trong một vùng, nhỏ như một khu phố hay lớn như cả thế giới.
Suy cho cùng, kinh tế học là môn nghiên cứu về động cơ: làm thế nào để người ta có được thứ họ muốn hoặc cần.
Hai cách nhìn cùng một thị trấn
Vi mô: nhìn từ dưới lên
Nghiên cứu từng người, từng doanh nghiệp, từng hộ gia đình: họ quyết định thế nào và phản ứng ra sao khi giá cả hay nguồn hàng đổi.
- Lan quyết định nướng bao nhiêu ổ.
Vĩ mô: nhìn từ trên xuống
Nghiên cứu cả nền kinh tế như một khối, qua các đại lượng gộp như giá cả và việc làm, và cách chính phủ điều khiển bằng thuế và lượng tiền.
- Cả thị trấn có bao nhiêu việc làm.
.jpg){kind=link}
Phân loạiVi mô hay vĩ mô?
Mỗi thẻ là một chuyện xảy ra ở phố Ngã Ba. Chọn nhánh kinh tế học sẽ nhìn nó.
Lật thẻNhà kinh tế làm việc gì?
Chạm để lật từng thẻ.
Đố vuiKiểm tra nhanh
Thẻ ônThẻ ôn thuật ngữ
Lật thẻ để xem định nghĩa, rồi chọn «Nhớ rồi» hoặc «Chưa nhớ».
Cần nhớ
- Kinh tế học nghiên cứu cách hàng hóa, dịch vụ được làm ra, phân phối, và vì sao người ta quyết định chi tiêu như vậy.
- Mọi thứ bắt đầu từ khan hiếm: nếu ai cũng có đủ thì không cần đến kinh tế học.
- Vi mô nhìn từ dưới lên (từng người, từng doanh nghiệp); vĩ mô nhìn từ trên xuống (cả nền kinh tế, thuế, lượng tiền, thương mại).
- Nền kinh tế là tổng mọi cuộc trao đổi giữa người mua và người sản xuất trong một vùng, từ khu phố đến toàn cầu.
Dẫn sang chương sau
Sáng hôm ấy Lan nướng ba trăm ổ. Minh vừa lau tay vừa hỏi: sao không nướng ba nghìn ổ cho bán hết sạch cả phố? Lan nhìn mấy bao bột, nhìn chiếc lò duy nhất, nhìn đồng hồ đã chỉ bốn giờ sáng. Bột có hạn, giờ có hạn, tay người cũng có hạn.
Đó là hòn đá đầu tiên của cả môn học, và nó có hẳn một cái tên.
Thuật ngữ trong chương
- Kinh tế học
- Môn nghiên cứu cách hàng hóa và dịch vụ được sản xuất, phân phối, và vì sao cá nhân, doanh nghiệp, chính phủ quyết định chi tiêu như họ làm.
- Kinh tế học vi mô
- Nhánh nhìn từ dưới lên: nghiên cứu quyết định của từng cá nhân, doanh nghiệp, hộ gia đình và phản ứng của họ với giá cả.
- Kinh tế học vĩ mô
- Nhánh nhìn từ trên xuống: nghiên cứu cả nền kinh tế, các đại lượng gộp như giá cả và việc làm, và vai trò của chính phủ.
- Nền kinh tế
- Tổng các cuộc trao đổi giữa người mua và người sản xuất trong một vùng, nhỏ hay lớn, gồm cả các hợp đồng vay, đầu tư và hoạt động do thuế, chi tiêu nhà nước tạo ra.
- Chính sách tài khóa
- Chính sách của chính phủ về thuế và chi tiêu.
- Chính sách tiền tệ
- Chính sách kiểm soát lượng tiền cung ứng trong nền kinh tế.
Kiến thức trong chương được viết lại bằng lời mới. Cảnh ở phố Ngã Ba là hư cấu.